قوانین جدید صادرات به عراق که حتماً باید بدانید (۱۴۰۴ / ۲۰۲۵)
قوانین جدید صادرات به عراق، با جزئیات تعرفهها، مدارک لازم، کالاهای ممنوعه، مرزها، توافقهای جدید، چالشها، فرصتها، جدولهای مقایسهای، چکلیستهای عملی، تجربیات واقعی صادرکنندگان، و نکات پیشرفته برای تجارت موفق. بر اساس منابع رسمی گمرک ایران (IRICA)، سازمان توسعه تجارت (OTC)، اتاق بازرگانی (TCCIM)، Trade.gov، و بهروزرسانیهای ۲۰۲۵ از Reuters، State.gov و سایتهای عراقی
مقدمه: چرا عراق همچنان طلاییترین بازار صادراتی است، اما قوانین جدید چالشبرانگیز شده؟
عراق با جمعیت بیش از ۴۵ میلیون نفر، اقتصاد روبهرشد (GDP ۲۵۰ میلیارد دلار در ۲۰۲۵) و نیاز شدید به کالاهای مصرفی، ساختمانی و انرژی، دومین مقصد صادراتی ایران است – ارزش صادرات غیرنفتی ایران به عراق در ۱۴۰۳ بیش از ۱۰ میلیارد دلار بود و پیشبینی ۱۴۰۴ حدود ۱۲ میلیارد. اما قوانین جدید عراق (از جمله افزایش تعرفهها تا ۱۳۰% برای برخی کالاها، ممنوعیت واردات ۴۴ محصول کشاورزی، الزام HS Codes ۶ رقمی از جولای ۲۰۲۵، و تمدید توافقهای سهماهه برای صادرات نفت کردستان) چالشهای تازهای ایجاد کرده. این تغییرات بخشی از سیاست عراق برای حمایت از تولید داخلی، کاهش واردات و استانداردسازی تجارت است.
اگر صادرکننده هستید، دانستن این قوانین ضروری است – اشتباه میتواند منجر به توقیف کالا، جریمه یا از دست دادن بازار شود. این راهنما کاملترین منبع است – از قوانین پایه تا بهروزرسانیهای ۱۴۰۴/۲۰۲۵، با مثالهای واقعی، جدول تعرفهها و چکلیست صادراتی. بر اساس دادههای IRICA، OTC، TCCIM، Trade.gov و Reuters. اگر تازهکارید، از مشاوران گمرکی کمک بگیرید.
بخش ۱: قوانین کلی صادرات به عراق – پایههای قانونی و توافقهای دوجانبه
صادرات به عراق تحت قوانین گمرکی ایران (IRICA) و عراق (General Commission for Customs) قرار دارد. توافقهای دوجانبه مثل پروتکل تجارت ترجیحی ۲۰۱۵ (کاهش تعرفه ۳۰ کالای کلیدی) و تمدید ۲۰۲۵ برای کارنهتیر (توقف موقت سهماهه از دسامبر ۲۰۲۵ برای اصلاح) تأثیرگذار هستند.
- قوانین پایه ۲۰۲۵:
- الزام HS Codes ۶ رقمی از جولای ۲۰۲۵ – برای استانداردسازی (عدم رعایت = توقیف).
- تعرفههای جدید: افزایش تا ۱۳۰% برای محصولات فلزی (میلگرد، ورق) و ۴۰% برای کشاورزی برای حمایت داخلی.
- ممنوعیت واردات: ۴۴ محصول کشاورزی/دامی (هندوانه، گوجه، سیبزمینی، گوشت مرغ) از اکتبر ۲۰۲۵ در عراق و کردستان.
- الزامات جدید واردات عراق: فاکتور تجاری با تاریخ/شماره، نام صادرکننده/واردکننده، گواهی مبدأ از نوامبر ۲۰۲۵.
- توافقهای جدید:
- تمدید سهماهه کارنهتیر (تا مارس ۲۰۲۶) – توقف موقت صادرات تحت پوشش کارنه برای اصلاح قوانین.
- توافق نفت کردستان: صادرات ۲۰۰,۰۰۰–۲۵۰,۰۰۰ بشکه روزانه از کردستان عراق تا مارس ۲۰۲۶ – تأثیر روی صادرات انرژی ایران.
جدول قوانین پایه:
| قانون | توضیح | تغییر ۲۰۲۵ |
|---|---|---|
| HS Codes | ۶ رقمی الزامی | از جولای – استانداردسازی |
| تعرفهها | ۰–۱۳۰% بسته به کالا | افزایش برای فلزی/کشاورزی |
| ممنوعیت واردات | ۴۴ محصول کشاورزی | از اکتبر – حمایت داخلی |
| کارنهتیر | توقف سهماهه | تمدید تا مارس ۲۰۲۶ |
تجربیات صادرکنندگان: “تعرفه میلگرد به ۱۳۰% رسید – حالا روی تولید مشترک با عراقیها تمرکز کردیم.”
بخش ۲: مدارک لازم برای صادرات به عراق – چکلیست کامل (قوانین جدید صادرات به عراق)
مدارک اشتباه = توقیف کالا. مدارک پایه از IRICA:
- گواهی مبدأ (Certificate of Origin) از اتاق بازرگانی.
- فاکتور تجاری (Commercial Invoice) با جزئیات (نام، قیمت، HS Code).
- لیست بستهبندی (Packing List).
- گواهی بهداشت/گیاهی/استاندارد (برای غذا، کشاورزی).
- بیمه بار (CMR برای زمینی).
- بارنامه (Bill of Lading).
بهروزرسانی ۲۰۲۵: فاکتور باید نام واردکننده عراقی داشته باشد، HS ۶ رقمی الزامی.
چکلیست مدارک:
- گواهی مبدأ ☑
- فاکتور با HS ۶ رقمی ☑
- لیست بستهبندی ☑
- گواهی کیفیت/بهداشت ☑
- بیمه/بارنامه ☑
تجربیات: “بدون HS ۶ رقمی کالایم توقیف شد – حالا همیشه چک میکنم.”
بخش ۳: تعرفهها و مالیات جدید – افزایشها و معافیتها (قوانین جدید صادرات به عراق)
تعرفههای عراق از ۰–۴۰% پایه است، اما ۲۰۲۵ افزایش یافته:
- فلزی (میلگرد): تا ۱۳۰%.
- کشاورزی (هندوانه): ممنوع.
- پتروشیمی: ۱۰–۲۰%.
- مواد غذایی: ۱۵–۳۰%.
- معافیت: کالاهای اولویتدار مثل انرژی، دارو (توافق دوجانبه).
جدول تعرفههای جدید:
| دسته کالا | تعرفه ۲۰۲۴ | تعرفه ۲۰۲۵ | تغییر |
|---|---|---|---|
| فلزی | ۵۰% | ۱۳۰% | افزایش برای حمایت داخلی |
| کشاورزی | ۱۰–۲۰% | ممنوع (۴۴ کالا) | هندوانه، گوجه، مرغ |
| پتروشیمی | ۱۰% | ۱۵–۲۰% | افزایش جزئی |
| انرژی | ۰–۵% | ۰–۵% | معافیت توافق نفت |
نکته: معافیت برای تولید مشترک – ایران و عراق روی تجارت دوطرفه تمرکز دارند.
بخش ۴: کالاهای ممنوعه و مجاز – لیست کامل ۲۰۲۵ (قوانین جدید صادرات به عراق)
- ممنوعه: الکل، سلاح، مواد مخدر، کالاهای کشاورزی (۴۴ مورد مثل هندوانه، گوجه، سیبزمینی، گوشت مرغ از اکتبر ۲۰۲۵).
- مجاز با اولویت: پتروشیمی (پلاستیک، نایلون)، مصالح (سیمان، کاشی)، مواد غذایی (رب گوجه، تنقلات)، انرژی (گاز، قیر).
- کالاهای جدید ممنوع/محدود: محصولات فلزی وارداتی بدون تأیید کیفیت.
جدول کالاهای ممنوعه/مجاز:
| دسته | ممنوعه ۲۰۲۵ | مجاز با اولویت ۲۰۲۵ |
|---|---|---|
| کشاورزی | هندوانه، گوجه، مرغ | رب گوجه، خرما |
| فلزی | میلگرد بدون تأیید | لوله PVC، فولاد با گواهی |
| پتروشیمی | – | پلاستیک، نایلون |
بخش ۵: مرزها و روشهای حمل – مهران، شلمچه و چالشها
مرزهای اصلی: مهران (۸۸۶ میلیون دلار صادرات ۲۰۲۵)، شلمچه، پرویزخان، باشماق.
- روش حمل: زمینی ۹۹% (ارزان)، ریلی (برای بزرگ).
- چالش ۲۰۲۵: توقف کارنهتیر سهماهه – حمل معمولی استفاده کنید.
- نکته: مرز مهران برای مواد غذایی، پرویزخان برای فلزی.
جدول مرزها:
| مرز | کالاهای اصلی | حجم صادرات ۲۰۲۵ | چالش ۲۰۲۵ |
|---|---|---|---|
| مهران | مواد غذایی، سیمان | ۸۸۶ میلیون دلار | صف طولانی |
| شلمچه | میوه، کاشی | ۵۰۰+ میلیون | فصل بارانی |
| پرویزخان | فولاد، پلاستیک | ۴۰۰+ میلیون | تنش سیاسی |
بخش ۶: چالشها و فرصتها – افت صادرات و راههای بازگشت
افت صادرات ایران به عراق (۱۸% در ۱۴۰۴) به دلیل تعرفههای جدید، رقابت ترکیه/سعودی و قوانین سختگیرانه. فرصتها: تولید مشترک، تجارت دوطرفه، کالاهای اولویتدار.
- چالشها: افزایش تعرفه، ممنوعیت، نوسان دینار.
- فرصتها: توافق نفت، بازار ۴۵ میلیونی، تولید مشترک در عراق.
تجربیات: “صادراتم افت کرد – حالا با شرکای عراقی تولید مشترک راه انداختم و سود دوبرابر شد.”
بخش ۷: نکات عملی برای صادرکنندگان – چکلیست و استراتژی
چکلیست صادرات:
- چک قوانین IRICA/OTC ☑
- مدارک کامل ☑
- گواهی استاندارد ☑
- بیمه بار ☑
- انتخاب مرز مناسب ☑
استراتژی: بازارشناسی، شبکهسازی با عراقیها، استفاده از نمایشگاهها (بغداد ۲۰۲۵).
نتیجهگیری: صادرات به عراق با قوانین جدید – فرصت یا چالش؟
عراق همچنان بازار طلایی است – با قوانین جدید چالشبرانگیز شده، اما با برنامهریزی (تعرفهها، مدارک، تولید مشترک) فرصتهای بزرگی دارد. شروع کنید با چک قوانین و مشاور – موفق باشید!
