مراحل صادرات به عراق از صفر تا صد (۱۴۰۴ / ۲۰۲۵ میلادی)

چرا صادرات به عراق در سال ۱۴۰۴ یک فرصت استراتژیک است؟

مراحل صادرات به عراق – صادرات به عراق نه تنها نزدیک‌ترین و آسان‌ترین مسیر تجاری برای ایران است، بلکه با ارزش بیش از ۱۰.۲۸ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی در سال ۱۴۰۳ (۲۰۲۴ میلادی)، دومین مقصد صادراتی ایران پس از چین محسوب می‌شود. در هشت ماهه اول ۱۴۰۴ (۲۰۲۵)، صادرات از استان خوزستان به تنهایی ۴.۵۶ میلیون تن کالا به ارزش ۱.۰۳ میلیارد دلار را ثبت کرد، که نشان‌دهنده رشد ۱۲ درصدی در کالاهای غیرگازی است. همچنین، صادرات خدمات فنی و مهندسی ایران به عراق در سال ۱۴۰۴ به ۱۲۸ میلیون دلار رسید، و ایران بیش از ۲۲۰۰ نوع کالا به این کشور صادر می‌کند.

عراق با جمعیت ۴۵ میلیون نفر و GDP بیش از ۲۵۰ میلیارد دلار در ۲۰۲۵، بازاری روبه‌رشد است که ۱۶.۵ درصد وارداتش از ایران تأمین می‌شود – جلوتر از ترکیه و چین. هدف تجارت دوجانبه تا ۲۰۲۵ به ۲۰ میلیارد دلار رسیده، با تمرکز بر کالاهای مصرفی (۵۳ درصد) و واسطه‌ای (۴۲ درصد). استان غرب آذربایجان نیز رشد ۵۷ درصدی صادرات را تجربه کرد، و صادرات قطعات فولادی با رشد خیره‌کننده ۴۹۲ درصدی به ۴۱ میلیون دلار رسید.

اما چرا “از صفر تا صد”؟ بسیاری از تازه‌کاران در مراحل اولیه (مانند اخذ کارت بازرگانی یا گواهی انطباق) گیر می‌کنند، و قوانین جدید عراق (مانند افزایش تعرفه سیمان از ۱۵ به ۳۰ درصد) چالش‌هایی ایجاد کرده. این راهنما بر اساس تجربیات واقعی صادرکنندگان (از پست‌های X و فروم‌های تجاری) و داده‌های رسمی، همه مراحل را پوشش می‌دهد تا شما بدون اشتباه شروع کنید. اگر تازه‌کارید، از کالاهای کم‌ریسک مانند تنقلات شروع کنید؛ اگر حرفه‌ای، به سمت مصالح بروید.

پیش‌نیازها قبل از شروع صادرات: آیا آماده‌اید؟

قبل از ورود به مراحل، بررسی کنید:

• سرمایه اولیه: حداقل ۵۰ میلیون تومان برای محموله کوچک (مانند رب گوجه).
• دانش بازار: عراق نیاز به مواد غذایی (۸۰ درصد واردات) و ساختمانی (بازسازی پس از داعش) دارد.
• ریسک‌ها: نوسانات سیاسی (تنش کردستان)، تغییرات تعرفه (۱۵-۳۰ درصد)، و رقابت ترکیه/چین.
• فرصت‌ها: پرداخت ریالی، حمل زمینی ارزان (۱-۳ روز)، و معافیت تعرفه در کردستان عراق.
• آمار کلیدی ۱۴۰۴: درآمد گمرک عراق ۱.۶۸ میلیارد دلار، با سیستم اتوماسیون جدید که فرآیندها را سریع‌تر کرده.

مراحل صادرات به عراق از صفر تا صد: گام‌به‌گام با جزئیات

بر اساس راهنماهای رسمی گمرک ایران (irica.ir) و تجربیات صادرکنندگان، فرآیند به ۱۲ گام اصلی تقسیم می‌شود. هر گام شامل مدارک، هزینه‌ها، چالش‌ها، و مثال‌های واقعی است.

گام ۱: انتخاب کالا و بازار هدف (تحقیق بازار)

• توضیح: ابتدا کالای پرسود انتخاب کنید (مانند سیمان یا خرما). بازار عراق را بررسی کنید: بغداد برای مواد غذایی، سلیمانیه برای فولاد.
• مدارک/ابزار: گزارش Trade Map (trademap.org) برای آمار تقاضا.
• هزینه: رایگان تا ۵ میلیون تومان برای مشاوره.
• چالش: عدم شناخت بازار؛ راهکار: بازدید نمایشگاه بغداد یا جستجو در X برای تجربیات.
• مثال واقعی: صادرکننده‌ای در X نوشت: “تحقیق بازار خرما به کربلا: سود ۳۰۰% در محرم.”
• زمان: ۱-۲ هفته.

گام ۲: اخذ کارت بازرگانی یا پیله‌وری

• توضیح: کارت بازرگانی از اتاق بازرگانی ضروری است (برای شرکت‌ها). برای افراد، کارت پیله‌وری (مناطق آزاد) کافی است.
• مدارک: شناسنامه/کارت ملی مدیرعامل، پاسپورت، گواهی عدم سوءپیشینه، سند دفتر، جواز کسب، گواهی مالیات.
• هزینه: ۵-۱۰ میلیون تومان + ۲ میلیون تمدید سالانه.
• چالش: تأخیر اداری؛ راهکار: استفاده از شرکت‌های واسطه.
• زمان: ۱۰-۳۰ روز.
• نکته ۱۴۰۴: قانون جدید: صادرات بدون کارت برای برخی کالاها مجاز نیست.

گام ۳: ثبت در سامانه جامع تجارت (NTSW.IR)

• توضیح: ثبت سفارش کالا، ارزش، و مجوزها در ntsw.ir.
• مدارک: اطلاعات کالا، HS Code، ارزش دلاری.
• هزینه: رایگان.
• چالش: اشتباه در HS Code؛ راهکار: چک لیست irica.ir.
• زمان: ۱-۳ روز.

گام ۴: اخذ مجوزها و گواهی‌ها (بهداشت، استاندارد، مبدأ)

• توضیح: گواهی مبدأ از اتاق بازرگانی، استاندارد IQMS عراق، بهداشت برای مواد غذایی.
• مدارک: Commercial Invoice، Packing List، گواهی انطباق (از ۲۰۲۰ الزامی).
• هزینه: ۱-۵ میلیون تومان.
• چالش: گواهی انطباق؛ راهکار: آزمایشگاه‌های معتبر.
• زمان: ۵-۱۵ روز.

گام ۵: تأمین کالا و بسته‌بندی استاندارد

• توضیح: خرید از کارخانه، بسته‌بندی مطابق استاندارد عراق (مانند IFS برای غذا).
• مدارک: فاکتور خرید.
• هزینه: بسته به کالا (مثلاً رب: ۵۰ میلیون برای ۱۰ تن).
• چالش: فاسد شدن؛ راهکار: کانتینر سرد.
• زمان: ۱-۲ هفته.

گام ۶: بیمه بار و انتخاب روش حمل (زمینی/ریلی)

• توضیح: بیمه CMR برای حمل زمینی (۹۹% موارد). حمل با تریلی یا قطار.
• مدارک: بیمه‌نامه.
• هزینه: ۵۰۰-۲۰۰۰ هزار تومان/تن.
• چالش: تأخیر مرزی؛ راهکار: شرکت‌های معتبر.
• زمان: ۱ روز.

گام ۷: اظهارنامه گمرکی و پرداخت تعرفه‌ها

• توضیح: اظهار در گمرک ایران، پرداخت تعرفه عراق (۱۵-۳۰%).
• مدارک: اظهارنامه، فاکتور، لیست عدل‌بندی.
• هزینه: ۰.۵-۲% ارزش کالا.
• چالش: تغییرات تعرفه؛ راهکار: چک روزانه irica.ir.
• زمان: ۱-۲ روز.

گام ۸: عبور از مرز و گمرک عراق

• توضیح: ورود به مرز (مهران: ۸۸۶ میلیون دلار صادرات)، بازرسی عراقی.
• مدارک: همه گواهی‌ها.
• هزینه: عوارض مرزی (۲۰۰-۵۰۰ هزار).
• چالش: صف طولانی؛ راهکار: زمان‌بندی غیرپیک.
• زمان: ۱-۳ روز.

گام ۹: فروش و دریافت پول (نقدی/ریالی)

• توضیح: فروش نقدی در مرز یا LC بانکی.
• مدارک: قرارداد فروش.
• هزینه: کمیسیون ۱-۲%.
• چالش: تحریم بانکی؛ راهکار: پرداخت ریالی.
• زمان: فوری.

گام ۱۰: پیگیری و گزارش‌دهی (ارزآوری)

• توضیح: گزارش به سامانه نیما (اختیاری برای عراق).
• مدارک: فاکتور فروش.
• هزینه: رایگان.
• چالش: مالیات؛ راهکار: حسابداری دقیق.
• زمان: ۱ هفته.

گام ۱۱: مدیریت بازگشت کالا یا مشکلات (اگر لازم)

• توضیح: در صورت رد، بازگشت با مجوز.
• مدارک: گزارش گمرک.
• هزینه: حمل برگشتی.
• چالش: خسارت؛ راهکار: بیمه کامل.

گام ۱۲: ارزیابی و تکرار (بهینه‌سازی)

• توضیح: تحلیل سود، بهبود فرآیند.
• مدارک: گزارش مالی.
• زمان: مداوم.

جدول مقایسه مرزهای صادراتی به عراق (۱۴۰۴)

مرز	حجم صادرات (میلیون دلار)	زمان عبور (روز)	کالاهای مناسب	تعرفه متوسط (%)	چالش اصلی
مهران	۸۸۶	۱-۲	مواد غذایی، سیمان	۱۵-۲۰	صف طولانی
شلمچه	۵۰۰+	۱-۳	میوه، کاشی	۲۰-۳۰	فصل بارانی
پرویزخان	۴۰۰+	۱-۲	فولاد، پلاستیک	۱۰-۱۵ (کردستان)	تنش سیاسی
باشماق	۳۰۰+	۱-۳	میلگرد، سنگ	۱۰-۲۰	رقابت ترکیه
چذابه	۲۰۰+	۲-۴	خرما، صیفی	۱۵-۲۵	گرمای تابستان

جدول مدارک لازم برای صادرات به عراق (۱۴۰۴)

دسته مدرک	توضیح	منبع اخذ	هزینه تقریبی (تومان)	الزامی برای کدام کالاها؟
کارت بازرگانی	مجوز تجارت خارجی	اتاق بازرگانی	۵-۱۰ میلیون	همه کالاها
گواهی مبدأ	اثبات ایرانی بودن کالا	اتاق بازرگانی	۱-۲ میلیون	همه
Commercial Invoice	فاکتور تجاری	صادرکننده	رایگان	همه
Packing List	لیست عدل‌بندی	صادرکننده	رایگان	همه
گواهی بهداشت	برای مواد غذایی و دارویی	وزارت بهداشت	۲-۵ میلیون	غذا، دارو
گواهی انطباق	استاندارد IQMS (از ۲۰۲۰)	آزمایشگاه معتبر	۳-۷ میلیون	اکثر کالاها
بیمه CMR	بیمه حمل بین‌المللی	شرکت بیمه	۰.۵-۱% ارزش	همه
اظهارنامه گمرکی	ثبت خروج کالا	گمرک ایران	۰.۵-۲% ارزش	همه

ریسک‌ها و مدیریت آن‌ها در صادرات به عراق

• ریسک قانونی: تغییرات تعرفه (مانند ۲۰-۳۰% روی فولاد). راهکار: چک روزانه irica.ir.
• ریسک حمل: سرقت یا تأخیر. راهکار: شرکت‌های معتبر و بیمه.
• ریسک ارزی: نوسان دینار. راهکار: فروش ریالی.
• ریسک سیاسی: تنش‌ها. راهکار: تنوع مرزها.
• ریسک مالی: عدم پرداخت. راهکار: فروش نقدی یا LC.

چک‌لیست کامل صادرات به عراق (چاپ‌شدنی)

۱. تحقیق بازار و انتخاب کالا ☑
۲. اخذ کارت بازرگانی ☑
۳. ثبت در NTSW.IR ☑
۴. مجوزها (بهداشت، استاندارد) ☑
۵. تأمین و بسته‌بندی ☑
۶. بیمه و حمل ☑
۷. اظهارنامه گمرکی ☑
۸. عبور مرز ☑
۹. فروش و دریافت پول ☑
۱۰. گزارش‌دهی ☑
۱۱. مدیریت مشکلات ☑
۱۲. ارزیابی ☑

تجربیات واقعی صادرکنندگان از X و فروم‌ها

• “مراحل صادرات سیمان به مهران: کارت بازرگانی ۱۰ روز، مجوز استاندارد ۱۵ روز، سود ۵۰ میلیون در هر تریلی.” (پست X، دسامبر ۲۰۲۵)
• “چالش اصلی: گواهی انطباق برای غذا – بدون آن، کالا برگشت می‌خورد.” (فروم تجاری)
• “قانون جدید ۱۴۰۴: صادرات بدون کارت برای کالاهای کوچک ممنوع.” (پست X)

آینده صادرات به عراق تا ۱۴۰۷ (۲۰۲۸)

با توافق‌های جدید (مانند اتوماسیون گمرک عراق که درآمد را به ۱.۶۸ میلیارد دلار رساند)، تجارت تا ۲۰ میلیارد دلار رشد می‌کند. تمرکز روی کالاهای سبز و فناوری. چالش: رقابت چین، اما مزیت ایران نزدیکی است.

نتیجه‌گیری: شروع کنید، اما با برنامه

مراحل صادرات به عراق از صفر تا صد فرآیندی ۳۰-۶۰ روزه است با سود متوسط ۸۰%. تازه‌کاران از شرکت‌های واسطه استفاده کنند (مانند کسانی که اظهارنامه را برعهده می‌گیرند). اگر سؤالی دارید، کامنت بگذارید یا برای مشاوره رایگان تماس بگیرید.

Keywords: مراحل صادرات به عراق, صادرات به عراق ۱۴۰۴, مدارک صادرات به عراق, قوانین گمرک عراق, کارت بازرگانی ۱۴۰۴, تعرفه صادرات به عراق, مرزهای صادراتی ایران عراق, سامانه جامع تجارت ntsw, گواهی انطباق عراق, بیمه CMR صادرات